‌مواد شیمیایی مختلف در درون بدن انسان به عنوان هدایت‏گر پیام در سیستم‏های مختلف دارای عملکرد هستند. به این مواد شیمیایی که انتقال دهنده پیام در سیستم دستگاه عصبی هستند، انتقال دهنده عصبی گفته می‏شود. به جهت کارکرد طبیعی، هماهنگی و تعادل میان انتقال دهنده ‏های عصبی الزامی است.

 یکی از این انتقال دهنده عصبی، سروتونین است؛ ماده‌ای که در کنترل خلق‌وخو، خواب و احساسات نقش ایفا می‎کند. دسته‏ های دارویی مختلف با اثرگذاری بر روی این انتقال دهنده عصبی در درمان بسیاری از بیماری‏های اعصاب و روان همانند اختلالات اضطرابی و افسردگی مورد استفاده قرار می‏گیرند.

در صورتی که چند داروی اثرگذار بر این انتقال دهنده عصبی به‌طور همزمان مصرف شوند و همگی سطح سروتونین را بالا ببرند، ممکن است بدن بیش از اندازه تحریک شود و سبب بروز عوارض بسیار جدی در فرد بیمار گردد. به این وضعیت، در پزشکی «سندرم سروتونین» گفته می‌شود؛ که می‏تواند برای فرد بسیار خطرناک بوده و عوارض بسیار جدی را به همراه داشته باشد. ‌ 

فاکتورهای خطر بروز این تداخل

• مصرف همزمان چند داروی مرتبط با اعصاب، خواب یا افسردگی بدون مشورت پزشک و داروساز -مصرف همزمان سایر داروهای افزایش دهنده خطر بروز تداخل (همانند برخی از آنتی‏بیوتیک‏ها و ...)
• استفاده از داروهای گیاهی یا مکمل‌ها در کنار داروهای تجویزی بدون مشورت با داروساز
• افزایش خودسرانه دوز مصرفی دارو

چطور می‌توان از بروز این حالت پیشگیری کرد؟ پیشگیری بسیار ساده است، کافیست چند نکته را در ذهن داشته باشیم:

• هر داروی جدیدی که می‌خواهید مصرف کنید، به پزشک یا داروسازتان مشورت کرده و لیست داروهای مصرفی خود را ارائه کنید.
• از مصرف همزمان فرآروده‏ها و داروهای گیاهی یا مکمل‌ها بدون نظر متخصص بپرهیزید.
• اگر حس کردید بدنتان نسبت به داروی جدید واکنش غیرعادی نشان می‌دهد، سریعا به پزشک خود اطلاع داده و مشورت کنید.
• داروها را در همان زمان و مقدار توصیه‌شده مصرف کنید و بدون دلیل دوز را تغییر ندهید. ‌ جمع‌بندی سروتونین ماده‌ای اثرگذار در مغز است و برقراری تعادل در میزان این انتقال دهنده عصبی که احساس آرامش و نشاط را تنظیم می‌کند هدف درمانی در بسیاری از بیماری‏های اعصاب و روان است. با مصرف درست داروها طبق نظر پزشک معالج و مشورت داروساز، می‌توان بهترین اثرگذاری را از این داروها داشت و از هرگونه واکنش ناخواسته جلوگیری نمود. مصرف آگاهانه داروها، کلید حفظ سلامت جسم و ذهن است. ‌

دکتر امید مرادی، متخصص داروسازی بالینی و عضو هیات علمی دانشکده داروسازی شیراز