تاریخچه :

اعجاز گیاهان داروئی از روزگاران کهن در میان ایرانیان، طرف توجه بسیار بوده است. پاره ای از این گیاهان به واسطه شفا بخش بودن مقدس شمرده می شدند. چنانچه در کتاب مقدس اوستا، گیاه هوم به علت شفا بخشی و بی مرگی ، سرور گیاهان شمرده می شده است. این گیاه بر فراز البرز می روید. در کشف الظنون آمده است که هیچ دردی نیست که با داروی گیاهی درمان نشود.این را حکمای ایرانی می گفتند و باور داشتند. بر طبق اوستا، اهورامزدا، ده هزار گیاه شفابخش دراختیار سریتا، اولین پزشک جهان که ایرانی بود گذاشت، بعد از اسلام نیز دانشمندان بزرگی مانند محمدبن زکریای رازی، شیخ الرئیس ابوعلی سینا، سید اسماعیل جرجانی، ابوریحان بیرونی و ... دانش پزشکی و گیاه درمانی را کامل نموده و با کشف داروهای جدید و نوشتن کتب ارزشمند، سالیان متمادی راهنمای سلامت بیماران در اقصی نقاط جهان بودند. دیسقوریدوس طبیب سرشناس نزدیک به 500 گیاه را در کتاب حشایش خود بر شمرده است که شاید بتوان گفت اولین کتاب معتبر در داروسازی سنتی است ولی نگاه به کتابهای جامع المفردات"ابن بیطار" ، صیدنه "ابوریحان بیرونی" ، الابنیه عن الحقایق الادویه "هروی"، قرابادین کبیر و مخزن الادویه "عقیلی خراسانی"، تحفه حکیم مومن"مومن" ، الحاوی "رازی" و ذخیره خوارزمشاهی "جرجانی" گیاهان بسیار زیادتری را بر شمرده اند و خواص و بدلهای فراوانتری را نسبت به دیسقوریدوس ذکر کرده اند. استفاده از گیاهان دارویی در ایران با پیشینه چندصدساله، ظرفیت فوق العاده ای در زمینه پیشگیری و درمان بیماریها را دارا می باشد و این توان در تعامل با طب نوین می تواند بسیاری از مشکلات بهداشتی و پزشکی را حل نماید. هماهنگونه که سازمان بهداشت جهانی نیز مناسب ترین راه برای دسترسی عموم به طب مطمئن و ارزان قیمت را استفاده از طب سنتی و داروسازی سنتی می شناسد. در مجموع شرایط و توانمندی های جامعه امروزه ایران به همراه سلیقه تاریخی مصرف کننده ایرانی و تاکید مجامع علمی جهانی از جمبه WHO بر این درمان کم ضرر و کم هزینه، نشانگر وجود بستر مناسبی جهت هدایت جامعه به مصرف بیشتر و صحیح داروهای گیاهی با استفاده از رهنمودهای طب سنتی می باشد. بهرحال با این همه پیشینه اینک سهم ایران در بحث داروسازی سنتی و یا جایگاه آن در استفاده از گیاهان دارویی با جایگاه شایسته و بایسته فاصله بسیاری داشته که جای تامل دارد. در حالیکه در گذشته این جایگاه برای ایران بسیار رفیع بوده است.

و اما تاریخچه تدریس گیاهان دارویی که تنها قسمتی از علم داروسازی سنتی می باشد که تا کنون در ایران به صورت آکادمیک وجود داشته است، در دانشگاه تهران به شرح ذیل می باشد.

از ابتدای تشکیل مدرسه داروسازی گروه مفردات پزشکی که شامل گیاه شناسی، مفردات طب و استریلیزاسیون بود از اجزای دروس داروسازی قلمداد شده و درس مربوطه را مرحوم دکترنامدار بعهده داشت و از آنجا که ایشان ریاست فنی دانشکده و سپس رئیس مستقل دانشکده شدند، اینگروه بسیار قوی به فعالیت مشغول بود.Materia Medica نام مجموع دروس این مبحث در سنه 1320 بود که ترجمه آن مفردات پزشکی است و فارماکوگنوزی لفظ لاتین آن می باشد. در سالهای بعد نیز رشته گیاه شناسی کرسی نداشت و زیر نظر دکتر گلاب فعالیت می کرد. در تحولات بعدی دانشگاه در دهه 1340 نام این گروه به فارماکوگنوزی ومفردات پزشکی تغییر یافت. دانشکده پزشکی هم یک بخش گیاه شناسی داشت که زیر نظر آقای دکتر گلاب اداره می شد. در اواسط دهه 40 به جای کرسی، گروههای دانشگاهی تشکیل گردید. در نتیجه گیاه شناسی پزشکی به گیاه شناسی داروسازی منتقل شد و گروه فارماکوگنوزی از ادغام دو گروه مفردات پزشکی و گیاه شناسی تشکیل گردید.

تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1395-8-3 10:18        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ