تمایل به کاهش وزن سریع باعث شده است بازار فرآورده‌های لاغری، به‌ویژه در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی، گسترش قابل توجهی پیدا کند. در این میان، برخی محصولات با عنوان «کاملاً گیاهی»، «بدون عارضه» یا «کاهش وزن تضمینی» عرضه می‌شوند، در حالی که ممکن است حاوی ترکیبات دارویی پنهان، دوزهای نامشخص یا حتی مواد غیرمجاز باشند.

از دیدگاه داروسازی، یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها درباره این فرآورده‌ها، نبود شفافیت در ترکیبات و منشأ تولید آن‌هاست. بسیاری از فرآورده‌های غیرمعتبر بدون نظارت علمی یا کنترل کیفی تولید می‌شوند و مصرف آن‌ها می‌تواند سلامت فرد را به‌طور جدی تهدید کند.

چه موادی ممکن است در فرآورده‌های لاغری غیرمعتبر وجود داشته باشد؟

بررسی‌های آزمایشگاهی در برخی کشورها نشان داده است که بعضی از این محصولات حاوی ترکیباتی مانند:

محرک‌های قوی سیستم عصبی ترکیبات مدر (ادرارآور) ملین‌ها هورمون‌های تیروئیدی یا حتی داروهای ممنوعه کاهش اشتها

هستند که بدون اطلاع مصرف‌کننده در فرآورده اضافه می‌شوند.

برخی از این ترکیبات می‌توانند موجب:

افزایش ضربان قلب بی‌خوابی و اضطراب افزایش فشار خون اختلالات ریتم قلب کم‌آبی شدید بدن آسیب کبدی و اختلال عملکرد کلیه

شوند.

خطر فرآورده‌های تزریقی و آمپول‌های تقلبی

در سال‌های اخیر، سوءاستفاده از نام برخی داروهای کاهش وزن و دیابت مانند:

Semaglutide Ozempic Wegovy

افزایش یافته است و نمونه‌های تقلبی یا قاچاق این فرآورده‌ها در برخی بازارهای غیررسمی مشاهده شده‌اند.

مصرف فرآورده‌های تزریقی غیرمعتبر می‌تواند علاوه بر نامشخص بودن دوز واقعی دارو، خطر آلودگی میکروبی، عفونت و عوارض شدید متابولیک را نیز به همراه داشته باشد.

چرا «کاملاً گیاهی» همیشه به معنای ایمن نیست؟

یکی از باورهای اشتباه رایج، ایمن بودن همه محصولات گیاهی است. در حالی که برخی فرآورده‌های موسوم به گیاهی ممکن است:

با داروهای دیگر تداخل داشته باشند روی قلب و فشار خون اثر بگذارند یا حتی حاوی مواد شیمیایی پنهان باشند

بنابراین، صرف وجود عنوان «گیاهی» به معنای بی‌خطر بودن محصول نیست.

نکات مهم داروسازی برای خانواده‌ها

 فرآورده‌های کاهش وزن را فقط از مراکز معتبر و دارای مجوز تهیه کنید.

از خرید داروها و آمپول‌های لاغری از صفحات مجازی یا منابع ناشناس خودداری کنید.

کاهش وزن سریع و غیرواقعی می‌تواند نشانه وجود ترکیبات خطرناک در محصول باشد.

در صورت مصرف داروهای قلبی، اعصاب، دیابت یا تیروئید، خطر تداخلات دارویی بیشتر می‌شود.

بروز علائمی مانند تپش قلب، درد قفسه سینه، زردی پوست، تهوع شدید یا ضعف غیرعادی پس از مصرف این فرآورده‌ها نیازمند بررسی فوری پزشکی است.

جمع‌بندی 

فرآورده‌های لاغری غیرمعتبر می‌توانند حاوی ترکیبات ناشناخته و خطرناکی باشند که سلامت قلب، کبد، کلیه و سیستم عصبی را تهدید می‌کنند. کاهش وزن ایمن و پایدار نیازمند ارزیابی علمی، اصلاح سبک زندگی و در برخی موارد درمان دارویی تحت نظر متخصص است. آگاهی خانواده‌ها از خطرات محصولات غیرمجاز، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدی و مسمومیت‌های دارویی دارد.

دکتر مرضیه راشدی نیا، متخصص فارماکولوژی و عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز