بسیاری از مادران در دوران شیردهی این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا مصرف قهوه، چای یا سایر نوشیدنی‌های کافئین‌دار می‌تواند بر سلامت نوزاد تأثیر بگذارد یا خیر. کافئین یکی از پرمصرف‌ترین ترکیبات محرک در جهان است که در نوشیدنی‌هایی مانند قهوه، چای، نوشابه‌های گازدار، نوشیدنی‌های انرژی‌زا و حتی برخی داروها یافت می‌شود. به همین دلیل، آگاهی از نحوه تأثیر آن بر مادر و نوزاد اهمیت زیادی دارد.

پس از مصرف، کافئین به‌سرعت از دستگاه گوارش جذب شده و مقدار کمی از آن وارد شیر مادر می‌شود. با این حال، میزان کافئینی که از طریق شیر به نوزاد منتقل می‌شود، معمولاً اندک است و در بیشتر موارد، مصرف متعادل نوشیدنی‌های کافئین‌دار برای مادران شیرده مشکلی ایجاد نمی‌کند. بسیاری از منابع علمی، دریافت روزانه حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی‌گرم کافئین، معادل حدود دو فنجان قهوه، را در دوران شیردهی قابل‌قبول می‌دانند.

با وجود این، توانایی بدن نوزادان، به‌ویژه نوزادان نارس و شیرخواران کم‌سن، در دفع کافئین کمتر از بزرگسالان است. به همین دلیل، مصرف بیش از حد نوشیدنی‌های کافئین‌دار توسط مادر ممکن است در برخی موارد با بی‌قراری، تحریک‌پذیری یا اختلال خواب نوزاد همراه باشد. از سوی دیگر، مصرف زیاد کافئین می‌تواند باعث بی‌خوابی، تپش قلب و اضطراب در مادر نیز شود.

از دیدگاه علوم دارویی، بررسی ایمنی مصرف کافئین در دوران شیردهی تنها به مقدار مصرف محدود نمی‌شود. عواملی مانند سن نوزاد، وضعیت سلامت او، تعداد دفعات شیردهی و منابع مختلف دریافت کافئین، همگی در ارزیابی نهایی نقش دارند. به همین دلیل، متخصصان توصیه می‌کنند مادران علاوه بر قهوه، به میزان کافئین موجود در چای، شکلات، نوشابه‌ها و برخی داروهای بدون نسخه نیز توجه داشته باشند.

در صورت مشاهده علائمی مانند بی‌قراری یا اختلال خواب در نوزاد، بهتر است میزان مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار کاهش یابد و در صورت نیاز، با پزشک یا داروساز مشورت شود. رعایت تعادل در مصرف کافئین می‌تواند به مادران کمک کند تا ضمن بهره‌مندی از نوشیدنی‌های مورد علاقه خود، سلامت و آرامش نوزاد را نیز حفظ کنند.

دکتر مرضیه راشدی نیا، عضو هیئت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز