به گزارش روابط عمومی دانشکده داروسازی شیراز، با نزدیک شدن فصل خانه‌تکانی و افزایش استفاده از شوینده‌ها و سفیدکننده‌ها، آگاهی درباره خطرات این ترکیبات شیمیایی اهمیت ویژه‌ای دارد.

دکتر مرضیه راشدی‌نیا، عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی، درباره اثرات مصرف نادرست و مسمومیت‌های ناشی از این مواد توضیح داد:

"شوینده‌ها و سفیدکننده‌ها حاوی ترکیبات فعالی هستند که هر کدام می‌توانند به شیوه‌ای خاص باعث آسیب شوند. برخی از مهم‌ترین ترکیبات عبارتند از:
• سدیم هیپوکلریت : (NaOCl) ترکیب فعال سفیدکننده‌ها و ضدعفونی‌کننده‌ها؛ تماس با پوست یا بلع آن می‌تواند باعث سوختگی شیمیایی، التهاب گوارشی و آسیب کلیوی شود.
• آمونیاک : (NH₃) در برخی شوینده‌های چندمنظوره و پاک‌کننده‌های چربی زدا موجود است؛ استنشاق آن می‌تواند باعث تحریک راه‌های هوایی، تنگی نفس و سرفه شود.
• پراکسید هیدروژن : (H₂O₂) در سفیدکننده‌های اکسیژنه؛ تماس مستقیم با پوست می‌تواند سوختگی ایجاد کند و بلع آن به آسیب گوارشی منجر می‌شود.
• سورفاکتانت‌ها مثل :(SLS – Sodium Lauryl Sulfate) در شوینده‌های لباس، ظرفشویی و حمام موجودند؛ تماس طولانی‌مدت با پوست موجب خشکی و تحریک پوستی می‌شود.
• اسیدها و ترکیبات قلیایی قوی (مثل سدیم هیدروکسید): در برخی شوینده‌های صنعتی و جرم‌گیرها؛ بسیار خورنده بوده و باعث آسیب شدید پوست و چشم می‌شوند.
• حلال‌های آلی (مثل الکل‌ها و اترها):  الکل‌های سمی مانند ایزوپروپیل الکل در شیشه‌پاک‌کن‌ها و پاک‌کننده‌های سطوح همراه با مواد دیگر برای چربی‌زدایی و ایجاد درخشش استفاده می شوند. استنشاق بخارات آن‌ها می‌تواند باعث سرگیجه، سردرد و تهوع شود و تماس مکرر با پوست، چربی طبیعی پوست را از بین می‌برد."

دکتر راشدی‌نیا با اشاره به اینکه بسیاری از افراد به اشتباه برای تمیزکاری قوی‌تر، مواد شوینده مختلف را با یکدیگر مخلوط می‌کنند، هشدار داد:
»یکی از خطرناک‌ترین اقدامات خانگی، اختلاط شوینده‌ها به ویژه ترکیبات حاوی سدیم هیپوکلریت (وایتکس) با مواد اسیدی (نظیر جوهر نمک) یا آمونیاک است. این ترکیب شیمیایی نادرست منجر به واکنش شدید و تولید گازهای بسیار سمی و خفه‌کننده‌ای مانند گاز کلر و کلرامین می‌شود. استنشاق این گازها حتی در مقادیر کم می‌تواند باعث سوزش شدید مجاری تنفسی، خس‌خس سینه، حملات آسمی، آسیب حاد ریوی و در موارد شدید، منجر به مرگ شود. هرگز هیچ شوینده‌ای را بدون آگاهی از ترکیبات شیمیایی آن با دیگری مخلوط نکنید «

وی در ادامه درباره انواع مسمومیت‌ها افزود:
»مسمومیت با این ترکیبات می‌تواند حاد یا مزمن باشد. تماس یا بلع ناخواسته منجر به التهاب، سوختگی، تهوع، استفراغ، درد شکم و در موارد شدید، آسیب کلیوی و ریوی شود. بخارات برخی ترکیبات قوی مانند هیپوکلریت و آمونیاک می‌توانند تحریک راه‌های هوایی و مشکلات تنفسی ایجاد کنند «

دکتر مرضیه راشدی نیا نکات ایمنی کلیدی را این‌گونه برشمرد:
• نگهداری شوینده‌ها و سفیدکننده‌ها در بسته‌بندی اصلی و دور از دسترس کودکان و سالمندان
• استفاده از دستکش، ماسک و تهویه مناسب هنگام کار با این ترکیبات
• پرهیز از مخلوط کردن سدیم هیپوکلریت با اسیدها یا آمونیاک، زیرا واکنش شیمیایی و تولید بخارات سمی ایجاد می‌شود
• شست‌وشوی فوری با آب در صورت تماس با پوست یا چشم و مراجعه سریع به پزشک در صورت بلع یا استنشاق
• توجه به برچسب‌های هشدار روی محصولات شیشه‌پاک‌کن و استفاده از آن‌ها در محیط‌های دارای تهویه کافی

وی در پایان تأکید کرد:
»آگاهی علمی خانواده‌ها درباره ترکیبات فعال شیمیایی، اثرات و مسمومیت‌های احتمالی شوینده‌ها و سفیدکننده‌ها، نقش اساسی در پیشگیری از آسیب‌های خانگی دارد. انتخاب مواد مناسب و نحوه استفاده ایمن، می‌تواند خطرات جدی را به حداقل برساند «