رعایت مداخلات غیر دارویی برای پیشگیری و کنترل بیماری پرفشاری خون به عنوان یکی از مداخلات پراهمیت در بیماران در نظر گرفته می‏شود.

رعایت این مداخلات از جمله کم کردن مصرف نمک (سدیم)سدیم علاوه بر کنترل فشارخون سبب بهبود اثر داروهای کاهنده فشارخون نیز می شود. یکی از دلایل اصلی عدم کنترل فشارخون با استفاده از داروها را می توان، تأثیر مصرف سدیم (نمک) بر اثر داروها است. همچنین کم کردن مصرف نمک مطابق دستور پزشک معالج در بیماران مبتلا به سایر بیماری های قلبی و عروقی همانند نارسایی قلبی بسیار اهمیت دارد و در صورت عدم رعایت محدودیت استفاده از نمک (سدیم) ممکن است اثر داروهای مصرفی کنترل علایم بیمار کم شود و وضعیت بیمار در حالت هشدار و خطر قرار گیرد.

نمک (سدیم) با کدام داروها بیشتر تداخل دارد؟

۱. داروهای مُدر (کاهنده آب و نمک (سدیم)بدن)مثل هیدروکلروتیازید یا فوروزماید:

این داروها برای دفع آب و نمک (سدیم) اضافی، کنترل حجم آب بدن و همچنین کاهش مقاومت عروقی طراحی شده‌اند.در صورت عدم رعایت محدودیت نمک در این بیماران، احتباس بیش از حد آب و نمک در بدن و کاهش اثر دارو، ممکن است بیماری فرد از کنترل خارج گردد.در درمان بیماران مبتلا به پرفشاری خون و نارسایی قلبی عدم رعایت محدودیت نمک یکی از شایع‌ترین دلایل درمان نشدن است.

۲. داروهای لوزارتان، انالاپریل، کاپتوپریل و داروهای مشابه روی یک سیستم هورمونی که روی فشار خون اثرگذار است، کار می‌کنند.

مصرف زیاد نمک (سدیم) ممکن است باعث عدم کنترل این سیستم شود و فشار خون بیمار تنظیم نشود. در نتیجه بیمار ممکن است نیاز به افزایش دوز و یا اضافه کردن دارو از دسته های دیگر پیدا کند.به صورت کلی مصرف بیش از حد نمک (سدیم) اثر دارودرمانی بیمار مبتلا به پرفشاری خون، جدا از نوع و دسته دارویی، را کاهش می دهد و برای بیمار مضر است.

گاهی بیماران برای کم‌کردن نمک (سدیم) غذا از «نمک‌های رژیمی» که حاوی پتاسیم هستند استفاده می‌کنند.ترکیب این نمک‌ها با داروهایی مثل اسپیرونولاکتون، لوزارتان یا انالاپریل می‌تواند باعث بالا رفتن خطرناک پتاسیم خون شود.این حالت برای بیمار خطرناک است. در صورت تمایل به استفاده از این نوع نمک‏ها حتما قبل از شروع نظر داروساز یا پزشک را دریافت کنید.

اگر بیماران مبتلا به بیماری‏های قلبی و عروقی نمک (سدیم) زیاد مصرف کنند چه اتفاقی می‌افتد؟این فقط یک «توصیه تغذیه‌ای» نیست؛ و در صورت عدم رعایت ممکن است سبب آسیب به بیمار گردد:•افزایش فشار خون و عدم کنترل آن• نیاز به افزایش دوز دارو بیشتر می‌شود• احتمال سرگیجه، ورم و خستگی بیشتر می‌شود• خطر سکته و مشکلات قلبی بالا می‌رودگاهی بیمار فکر می‌کند «بدنم به دارو عادت کرده»، در حالی که مصرف نمک (سدیم) مانع اثر دارو شده است.

نقش داروساز؛ همراه شما برای کنترل بهتر فشار خون داروساز می‌تواند با پرسیدن چند سؤال ساده متوجه شود آیا نمک (سدیم) باعث کم‌اثر شدن داروی شما شده یا نه.

نقش او این است که:

• مصرف صحیح داروی فشار خون را آموزش دهد

• درباره تداخل نمک (سدیم) و داروها هشدار دهد

• در صورت نیاز، پزشک را در جریان قرار دهد

• و به شما کمک کند با مصرف صحیح دارو و رعایت نکات غیر دارویی، بهترین نتیجه را بگیرید

با همکاری بیمار، پزشک و داروساز می‌توان فشار خون را بسیار بهتر و پایدارتر کنترل کرد.

مصرف زیاد نمک (سدیم) می‌تواند اثر داروهای کنترل کننده فشار خون را کم کند و شما را مجبور به مصرف داروهای بیشتر کند. با کمی تغییر در عادت غذایی و دریافت مشاوره از داروساز، می‌توانید درمان را مؤثرتر کنید و خطرهای طولانی‌مدت را کاهش دهید.

دکتر امید مرادی، متخصص داروسازی بالینی و عضو هیات علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز