داروهای آرام‌بخش و خواب‌آور از گروه بنزودیازپین‌ها، از جمله دیازپام، آلپرازولام، لورازپام و کلونازپام، با کاهش فعالیت دستگاه عصبی مرکزی موجب آرامش، خواب‌آلودگی و شل‌شدن عضلات می‌شوند. بسیاری از آنتی‌هیستامین‌های نسل اول که برای سرماخوردگی، آلرژی یا خارش مصرف می‌شوند ؛ مانند دیفن‌هیدرامین، کلرفنیرامین، پرومتازین و هیدروکسی‌زین ؛ نیز خاصیت خواب‌آوری و اثرات آنتی‌کولینرژیک دارند.

مصرف همزمان این دو گروه دارویی باعث تشدید تجمعی اثرات تضعیف‌کنندهٔ دستگاه عصبی مرکزی می‌شود؛ به این معنا که خواب‌آلودگی، کندی واکنش، اختلال شناختی و کاهش تعادل به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌یابد.
پیامدهای بالینی این تداخل، به‌ویژه در سالمندان، می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
خواب‌آلودگی و منگی شدیداختلال حافظه و گیجی (دِلیریوم)کاهش تمرکز و کندی پاسخ‌های حرکتیافت فشار و سرگیجهافزایش خطر سقوط و شکستگی لگنو در موارد شدید، احتمال سرکوب تنفسیسالمندان به‌دلیل کاهش عملکرد دفعی کبد و کلیه، افزایش نیمه‌عمر برخی داروها و حساسیت بیشتر مغز به داروهای آرام‌بخش، بیش از بزرگسالان جوان در معرض این عوارض قرار دارند. به همین دلیل، ترکیب بنزودیازپین‌ها و آنتی‌هیستامین‌های نسل اول در بسیاری از راهنماهای سالمندی مانند معیار Beersبه‌عنوان مصرف بالقوه نامناسب طبقه‌بندی می‌شود.
اغلب بیماران بدون اطلاع، هنگام مصرف داروی خواب آور یا ضداضطراب، به‌طور خودسرانه از داروهای سرماخوردگی یا ضدحساسیتِ بدون نسخه (OTC) استفاده می‌کنند؛ در حالی که همین داروهای به‌ظاهر ساده می‌توانند خطر بستری یا زمین‌خوردن را در سالمندان افزایش دهند.
توصیه‌ها
سالمندان از مصرف همزمان این دو گروه دارویی بدون مشورت با پزشک یا داروساز خودداری کنند.در صورت نیاز به درمان آلرژی، استفاده از آنتی‌هیستامین‌های نسل دوم که عموماً خواب‌آوری کمتری دارند (مثلاً لوراتادین یا فکسوفنادین) ترجیح داده می‌شود؛ البته برخی مثل ستیریزین در بعضی افراد می‌تواند خواب‌آور باشد.در صورت بروز خواب‌آلودگی غیرعادی یا گیجی، داروها باید بازبینی شوند و با تیم درمانی مشورت شود.در بسیاری از موارد، پیشگیری از بروز سقوط یا عارضهٔ جدی در سالمندان ، تنها با یک مشاورهٔ سادهٔ توسط داروساز قابل انجام است.

دکتر "لاله محمودی"، عضو هیات علمی گروه داروسازی بالینی، دانشکده داروسازی شیراز