داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن، دیکلوفناک، ناپروکسن و سلکوکسیب از پرمصرف‌ترین داروها برای تسکین دردهای عضلانی، اسکلتی، استخوانی و سردرد هستند و بسیاری از افراد این داروها را بدون نسخه و به‌صورت خودسرانه تهیه می‌کنند. با این حال، مصرف این مسکن‌های به ظاهر ساده در بیماران مبتلا به پرفشاری خون می‌تواند پیامدهای قابل توجهی به همراه داشته باشد و حتی اثر داروهای کاهنده فشارخون را کاهش دهد.

از دیدگاه فارماکولوژی، این داروها با مهار سنتز پروستاگلاندین‌های کلیوی موجب کاهش جریان خون کلیه، احتباس سدیم و آب و افزایش مقاومت عروقی می‌شوند. این فرآیند نه تنها می‌تواند باعث بالا رفتن فشارخون شود، بلکه اثر درمانی داروهای مورد استفاده در درمان پرفشاری خون همانند کاپتوپریل، انالاپریل، لوزارتان، والزارتان، هیدروکلروتیازید، فوروزماید را نیز تضعیف ‌کنند. به همین دلیل، بیماری که پیش‌تر فشارخون کنترل‌شده‌ای داشته است، ممکن است پس از چند روز مصرف این داروها همانند ایبوپروفن یا دیکلوفناک با افزایش ناگهانی فشارخون یا تورم اندام‌ها روبه‌رو شود.

این خطر در سالمندان، بیماران دیابتی، افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی یا کسانی که همزمان از داروهای مدر و مهارکننده‌های سیستم رنین–آنژیوتانسین استفاده می‌کنند، جدی‌تر است. در چنین شرایطی، مصرف همزمان چند مسکن از این دسته می‌تواند فشار مضاعفی بر کلیه وارد کرده و حتی به کاهش عملکرد کلیوی یا نارسایی حاد کلیه منجر شود. بروز علائمی مانند کاهش حجم ادرار، ضعف، ورم پاها یا افزایش کراتینین خون می‌تواند نشانه آسیب کلیوی ناشی از این تداخل باشد. همچنین استفاده از این داروها در بیماران دارای فاکتورهای خطر بروز حوادث قلبی و عروقی همانند پرفشاری خون، دیابت، بیماری عروق کرونر و سابقه بیماری عروق مغزی، ممکن سبب بروز حوادث ماژور عروق قلبی و یا مغزی گردد. بر همین اساس، توصیه می‌شود بیماران مبتلا به پرفشاری‏خون از مصرف خودسرانه این مسکن‌ها پرهیز کنند و در صورت نیاز به داروی ضددرد، حتما با داروساز یا پزشک مشورت نمایند. در بسیاری از موارد، استفاده از جایگزین‌های ایمن‌تر و مصرف کوتاه‌مدت با حداقل دوز می‌تواند از بروز عوارض پیشگیری کند. افزایش آگاهی بیماران درباره این تداخل ساده اما مهم، نقش قابل توجهی در حفظ کنترل فشارخون و پیشگیری از آسیب‌های کلیوی و قلبی دارد.

دکتر امید مرادی , متخصص داروسازی بالینی , عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز