به گزارش روابط عمومی دانشکده داروسازی شیراز، وارفارین یکی از داروهای پرکاربرد در پیشگیری از لخته‌شدن خون و سکته‌های قلبی–مغزی است که به‌ویژه در سالمندان مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی، دریچه‌های قلبی مصنوعی یا سابقه ترومبوز تجویز می‌شود. با این حال، این دارو دارای پنجره درمانی باریک بوده و کوچک‌ترین تغییر در دوز یا تداخل دارویی می‌تواند منجر به عوارض جدی، به‌ویژه خونریزی‌های خطرناک شود.

از مهم‌ترین چالش‌های درمان با وارفارین، تداخل با آنتی‌بیوتیک‌هاست. برخی آنتی‌بیوتیک‌های رایج مانند مترونیدازول، کوتریموکسازول، سیپروفلوکساسین و کلاریترومایسین می‌توانند با مهار متابولیسم کبدی وارفارین یا تغییر فلور طبیعی روده، اثر ضدانعقادی آن را افزایش دهند. در نتیجه، سطح دارو در خون بالا رفته و شاخص INR افزایش می‌یابد که این وضعیت خطر خونریزی‌های داخلی، خونریزی گوارشی، کبودی‌های وسیع پوستی و حتی خونریزی مغزی را به‌دنبال دارد.

این موضوع در سالمندان اهمیت بیشتری دارد، زیرا عملکرد دو ارگان دخیل در دفع دارو، شامل کبد و کلیه، در این سنین کاهش یافته و هم‌زمانی مصرف چند دارو (پُلی‌فارماسی) احتمال بروز تداخلات را افزایش می‌دهد. در بسیاری از موارد، بیمار بدون اطلاع از این خطر، برای عفونت‌های ساده تنفسی یا ادراری آنتی‌بیوتیک دریافت می‌کند و چند روز بعد با علائمی مانند ضعف، سرگیجه، خونریزی لثه، خون در ادرار یا مدفوع و یا افت ناگهانی هموگلوبین به مراکز درمانی مراجعه می‌کند.

علاوه بر آنتی‌بیوتیک‌ها، برخی مسکن‌های ضدالتهاب مانند ایبوپروفن و دیکلوفناک نیز با افزایش خطر خونریزی گوارشی، مصرف هم‌زمان با وارفارین را پرخطر می‌کنند. مکمل‌های گیاهی مانند سیر، زنجبیل، جینکو و فرآورده‌های حاوی ویتامین K نیز می‌توانند اثر دارو را تشدید یا تضعیف کنند و کنترل درمان را دشوار سازند.

متخصصان داروسازی تأکید می‌کنند بیماران مصرف‌کننده وارفارین باید پیش از شروع هر داروی جدید، حتی داروهای بدون نسخه، آنتی‌بیوتیک‌ها یا مکمل‌های گیاهی، حتماً با داروساز یا پزشک مشورت کنند. همچنین انجام منظم آزمایش INR و گزارش هرگونه علامت غیرعادی خونریزی از ارکان اصلی ایمنی درمان است.

افزایش آگاهی خانواده‌ها درباره این تداخلات می‌تواند از بسیاری از بستری‌های غیرضروری و عوارض شدید پیشگیری کند؛ چرا که در درمان با وارفارین، پیشگیری و آموزش، مهم‌تر از درمان عارضه است.

دکتر دنا فیروزآبادی، متخصص داروسازی بالینی و عضو هیات علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز