دانشکده داروسازی شیراز
اگر در شرایط بحران به داروخانه دسترسی نداشتیم، با داروهای موجود در خانه چگونه ایمن برخورد کنیم؟
اگر در شرایط بحران به داروخانه دسترسی نداشتیم، با داروهای موجود در خانه چگونه ایمن برخورد کنیم؟
در شرایط بحران مانند جنگ، قطع مسیرهای دسترسی یا تخلیه اضطراری، ممکن است دسترسی به داروخانه و خدمات درمانی بهطور موقت محدود شود. در چنین شرایطی بسیاری از افراد ناچارند از داروهایی که از قبل در منزل دارند استفاده کنند. با این حال استفاده نادرست از داروها میتواند باعث بروز عوارض جدی شود. بنابراین آگاهی از اصول ایمن مصرف دارو در این شرایط اهمیت زیادی دارد.
نخستین اصل، مصرف دارو فقط برای مورد شناختهشده و قبلی است. دارویی که پزشک برای یک بیماری خاص تجویز کرده است، نباید برای مشکل جدید یا برای فرد دیگری استفاده شود. برای مثال مصرف آنتیبیوتیکی که قبلاً برای یک عفونت تجویز شده، برای هر نوع تب یا گلودرد مناسب نیست و استفاده نادرست از آن میتواند باعث عوارض دارویی یا مقاومت آنتیبیوتیکی شود.
دومین نکته مهم، بررسی تاریخ انقضای داروها است. در شرایط بحران ممکن است افراد به سراغ داروهایی بروند که مدتها در خانه نگهداری شدهاند. مصرف داروهای تاریخ گذشته ممکن است اثر درمانی مناسبی نداشته باشد و در برخی موارد حتی خطرناک باشد. همچنین اگر رنگ، بو یا شکل ظاهری دارو تغییر کرده باشد، نباید مصرف شود.
اصل مهم دیگر، رعایت دوز صحیح دارو است. مصرف بیش از مقدار توصیهشده، بهویژه در مورد داروهای مسکن و تببُر، میتواند به کبد، کلیه یا دستگاه گوارش آسیب برساند. برای مثال مصرف بیش از حد استامینوفن ممکن است باعث آسیب شدید کبدی شود. بنابراین حتی در شرایط بحران نیز باید مقدار مصرف دارو با دقت رعایت شود.
همچنین باید به تداخلات دارویی توجه داشت. مصرف همزمان چند دارو ممکن است اثر یکدیگر را تشدید یا تضعیف کند. برای نمونه مصرف برخی مسکنهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن یا دیکلوفناک در افرادی که داروهای رقیقکننده خون یا داروهای قلبی مصرف میکنند، باید با احتیاط انجام شود.
این کار کمک میکند نام دارو، مقدار مصرف، تاریخ انقضا و هشدارهای دارویی قابل مشاهده باشد و از اشتباهات دارویی جلوگیری شود. نگهداری داروها در ظروف بدون برچسب میتواند باعث مصرف اشتباه دارو، بهویژه در سالمندان یا کودکان، شود.
در نهایت باید به این نکته توجه داشت که داروها تنها بخشی از مراقبتهای سلامت هستند. در صورت بروز علائم شدید مانند تنگی نفس، درد شدید قفسه سینه، کاهش سطح هوشیاری، تب بالا و پایدار یا خونریزی شدید، مراجعه به مراکز درمانی و دریافت کمک پزشکی ضروری است.
آگاهی و احتیاط در مصرف داروها میتواند از بسیاری از عوارض پیشگیری کند و به حفظ سلامت افراد در شرایط دشوار بحران کمک نماید.
دکتر نگار فیروزآبادی، متخصص فارماکولوژی توکسیکولوژی و عضو هیات علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز
در شرایط بحران مانند جنگ، قطع مسیرهای دسترسی یا تخلیه اضطراری، ممکن است دسترسی به داروخانه و خدمات درمانی بهطور موقت محدود شود. در چنین شرایطی بسیاری از افراد ناچارند از داروهایی که از قبل در منزل دارند استفاده کنند. با این حال استفاده نادرست از داروها میتواند باعث بروز عوارض جدی شود. بنابراین آگاهی از اصول ایمن مصرف دارو در این شرایط اهمیت زیادی دارد.
نخستین اصل، مصرف دارو فقط برای مورد شناختهشده و قبلی است. دارویی که پزشک برای یک بیماری خاص تجویز کرده است، نباید برای مشکل جدید یا برای فرد دیگری استفاده شود. برای مثال مصرف آنتیبیوتیکی که قبلاً برای یک عفونت تجویز شده، برای هر نوع تب یا گلودرد مناسب نیست و استفاده نادرست از آن میتواند باعث عوارض دارویی یا مقاومت آنتیبیوتیکی شود.
دومین نکته مهم، بررسی تاریخ انقضای داروها است. در شرایط بحران ممکن است افراد به سراغ داروهایی بروند که مدتها در خانه نگهداری شدهاند. مصرف داروهای تاریخ گذشته ممکن است اثر درمانی مناسبی نداشته باشد و در برخی موارد حتی خطرناک باشد. همچنین اگر رنگ، بو یا شکل ظاهری دارو تغییر کرده باشد، نباید مصرف شود.
اصل مهم دیگر، رعایت دوز صحیح دارو است. مصرف بیش از مقدار توصیهشده، بهویژه در مورد داروهای مسکن و تببُر، میتواند به کبد، کلیه یا دستگاه گوارش آسیب برساند. برای مثال مصرف بیش از حد استامینوفن ممکن است باعث آسیب شدید کبدی شود. بنابراین حتی در شرایط بحران نیز باید مقدار مصرف دارو با دقت رعایت شود.
همچنین باید به تداخلات دارویی توجه داشت. مصرف همزمان چند دارو ممکن است اثر یکدیگر را تشدید یا تضعیف کند. برای نمونه مصرف برخی مسکنهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن یا دیکلوفناک در افرادی که داروهای رقیقکننده خون یا داروهای قلبی مصرف میکنند، باید با احتیاط انجام شود.
این کار کمک میکند نام دارو، مقدار مصرف، تاریخ انقضا و هشدارهای دارویی قابل مشاهده باشد و از اشتباهات دارویی جلوگیری شود. نگهداری داروها در ظروف بدون برچسب میتواند باعث مصرف اشتباه دارو، بهویژه در سالمندان یا کودکان، شود.
در نهایت باید به این نکته توجه داشت که داروها تنها بخشی از مراقبتهای سلامت هستند. در صورت بروز علائم شدید مانند تنگی نفس، درد شدید قفسه سینه، کاهش سطح هوشیاری، تب بالا و پایدار یا خونریزی شدید، مراجعه به مراکز درمانی و دریافت کمک پزشکی ضروری است.
آگاهی و احتیاط در مصرف داروها میتواند از بسیاری از عوارض پیشگیری کند و به حفظ سلامت افراد در شرایط دشوار بحران کمک نماید.
دکتر نگار فیروزآبادی، متخصص فارماکولوژی توکسیکولوژی و عضو هیات علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز
نظر دهید