به گزارش روابط عمومی دانشکده داروسازی شیراز، بسیاری از خانواده‌ها هنوز وقتی نام «شیمی‌درمانی» را می‌شنوند، عوارضی مانند ریزش مو، تهوع شدید، ضعف و آسیب به سلول‌های سالم را به یاد می‌آورند. اما پیشرفت‌های علمی سال‌های اخیر باعث شده درمان‌های جدید سرطان، دقیق‌تر، هدفمندتر و با عوارض کمتر نسبت به روش‌های قدیمی انجام شوند.

امروزه داروهای نوین به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که بیشتر روی سلول سرطانی اثر بگذارند و تا حد امکان به بافت‌های سالم آسیب نزنند. همین موضوع باعث شده کیفیت زندگی بیماران در طول درمان بهتر حفظ شود.

یکی از این روش‌ها، داروهای موسوم به داروهای هدفمند متصل به آنتی‌بادی (ADCs) است. این داروها مانند «موشک هدایت‌شونده» عمل می‌کنند؛ یعنی دارو مستقیماً سلول سرطانی را پیدا می‌کند و ماده شیمی‌درمانی را همان‌جا آزاد می‌کند. در نتیجه مقدار دارویی که به سایر اندام‌ها می‌رسد کمتر شده و عوارضی مثل تهوع شدید یا آسیب عمومی بدن کاهش می‌یابد. امروزه چندین دارو از این گروه برای سرطان سینه، ریه و برخی تومورها وارد درمان شده‌اند.

پیشرفت مهم دیگر، ایمونوتراپی یا تقویت سیستم ایمنی بدن است. در این روش، دارو به بدن کمک می‌کند خودش با سلول‌های سرطانی مقابله کند. برخی از این داروها وقتی همراه با درمان‌های هدفمند استفاده می‌شوند، می‌توانند طول عمر بیماران را افزایش داده و احتمال عود بیماری را کاهش دهند.

در سال‌های اخیر همچنین روش‌های پیشرفته‌تری مانند درمان‌های سلولی (CAR-T)، مهارکننده‌های مولکولی و فناوری‌های نانو برای رساندن دقیق دارو به تومور در حال توسعه هستند که درمان سرطان را به سمت «پزشکی شخصی‌سازی‌شده» برده‌اند؛ یعنی هر بیمار بر اساس شرایط بدنی و نوع تومور خود، درمان اختصاصی دریافت می‌کند.

با این حال، باید توجه داشت که «جدید بودن» به معنای «بی‌خطر بودن» نیست. این داروها نیز ممکن است عوارض، حساسیت یا تداخل دارویی داشته باشند و حتماً باید تحت نظر تیم درمان مصرف شوند.

در این میان، داروساز نقش مهمی در کنار بیمار و خانواده دارد؛ از توضیح نحوه مصرف صحیح دارو و زمان‌بندی آن گرفته تا پایش عوارض، پیشگیری از تداخلات و پاسخ به پرسش‌های دارویی. مشورت با داروساز می‌تواند از بسیاری از مشکلات درمانی جلوگیری کند.

آگاهی خانواده‌ها از این پیشرفت‌ها کمک می‌کند بیماران بدانند که درمان‌های امروز، نسبت به گذشته قابل‌تحمل‌تر، دقیق‌تر و امیدبخش‌تر شده‌اند و با انتخاب آگاهانه و پیگیری منظم، می‌توان مسیر درمان را ایمن‌تر طی کرد.

دکتر احمد غلامی متخصص بیوتکنولوژی دارویی و عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز