در برخی شرایط خاص مانند حوادث هسته‌ای یا انتشار مواد رادیواکتیو در محیط، ممکن است از دارویی به نام قرص و محلول ید یا پتاسیم یدید استفاده شود. مصرف این دارو تنها در شرایط مشخص و با توصیه مراجع بهداشتی انجام می‌شود.

غده تیروئید در بدن انسان برای تولید هورمون‌های تیروئیدی به ید نیاز دارد. در صورت وقوع حوادث هسته‌ای ممکن است نوعی ید رادیواکتیو در هوا و محیط منتشر شود. اگر این ماده وارد بدن شود، تیروئید آن را جذب می‌کند و در طول زمان ممکن است به بافت این غده آسیب برساند.

قرص و یا محلول پتاسیم یدید در چنین شرایطی می‌تواند با اشباع کردن تیروئید از ید پایدار، مانع جذب ید رادیواکتیو توسط این غده شود. به همین دلیل در برخی کشورها این دارو فقط در شرایط اضطراری هسته‌ای و تحت مدیریت نظام سلامت استفاده می‌شود.

نکته مهم این است که مصرف این دارو یک اقدام عمومی و روزمره نیست. استفاده از آن فقط زمانی توصیه می‌شود که مقامات بهداشتی یا سازمان‌های مسئول به طور رسمی اعلام کنند که خطر تماس با ید رادیواکتیو وجود دارد. مصرف خودسرانه این دارو نه تنها فایده‌ای ندارد بلکه ممکن است باعث بروز اختلال در عملکرد تیروئید شود.

به ویژه در سالمندان، کودکان، زنان باردار و افرادی که بیماری‌های تیروئیدی دارند، مصرف بی‌مورد ید می‌تواند مشکلاتی مانند پرکاری یا کم‌کاری تیروئید ایجاد کند. همچنین برخی افراد ممکن است به ترکیبات ید حساسیت داشته باشند.

در شرایط عادی، نیاز بدن به ید از طریق رژیم غذایی و استفاده از نمک یددار تأمین می‌شود و نیازی به مصرف قرص ید وجود ندارد. بنابراین توصیه می‌شود افراد بدون توصیه پزشک یا دستور رسمی نظام سلامت از مصرف این دارو خودداری کنند.

آگاهی صحیح درباره چنین موضوعاتی می‌تواند از نگرانی‌های بی‌مورد و مصرف نادرست داروها جلوگیری کند. در شرایط بحران نیز بهترین اقدام پیگیری توصیه‌های رسمی نظام سلامت و پرهیز از مصرف خودسرانه داروهاست.

دکتر امیر آزادی، عضو هیأت علمی گروه فارماسیوتیکس دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز