به گزارش روابط عمومی دانشکده داروسازی شیراز، افزایش تمایل به تناسب اندام و عضله‌سازی باعث شده مصرف انواع مکمل‌های بدنسازی در میان مردان، به‌ویژه جوانان، رواج زیادی پیدا کند. از پودرهای پروتئینی و کراتین گرفته تا ترکیبات هورمونی و استروئیدی، محصولات متنوعی در بازار عرضه می‌شود؛ اما همه این فرآورده‌ها ایمن و ضروری نیستند و برخی می‌توانند حتی تهدیدی جدی برای سلامت باشند.

مکمل‌های پایه مانند پروتئین وی، کازئین یا کراتین، در صورت مصرف متعادل و تحت نظر متخصص، می‌توانند به تأمین نیازهای تغذیه‌ای و بهبود عملکرد ورزشی کمک کنند. با این حال، حتی این محصولات نیز در صورت مصرف بیش از حد ممکن است باعث مشکلات گوارشی، فشار بر کلیه‌ها یا افزایش وزن ناخواسته شوند، به‌ویژه در افرادی که بدون ارزیابی وضعیت بدنی و رژیم غذایی از آن‌ها استفاده می‌کنند.

در مقابل، برخی مکمل‌ها با عنوان «حجم‌دهنده سریع» یا «چربی‌سوز قوی» عرضه می‌شوند که ممکن است حاوی مواد محرک، هورمون‌ها، کورتیکواستروئیدها یا ترکیبات ناشناخته باشند. این فرآورده‌ها گاهی فاقد مجوزهای بهداشتی هستند و ترکیبات واقعی آن‌ها با برچسب درج‌شده مطابقت ندارد. مصرف چنین محصولاتی می‌تواند عوارضی مانند تپش قلب، افزایش فشارخون، بی‌خوابی، اضطراب، آسیب کبدی و حتی اختلالات هورمونی ایجاد کند.

خطرناک‌ترین گروه، استروئیدهای آنابولیک هستند که برخی افراد برای افزایش سریع حجم عضلات به‌صورت خودسرانه استفاده می‌کنند. این مواد می‌توانند تعادل هورمونی بدن را برهم زده و عوارضی مانند کوچک شدن بیضه‌ها، ناباروری، اختلالات جنسی، آکنه شدید، ریزش مو، آسیب کبد، مشکلات قلبی–عروقی و تغییرات خلقی و پرخاشگری به دنبال داشته باشند. بسیاری از این عوارض ممکن است برگشت‌ناپذیر باشند.

متخصصان تأکید می‌کنند پیش از مصرف هر نوع مکمل، ابتدا باید رژیم غذایی و برنامه تمرینی اصلاح شود و در صورت نیاز، انتخاب مکمل با نظر پزشک یا داروساز و از محصولات دارای مجوز انجام گیرد. مشورت با داروساز می‌تواند از مصرف فرآورده‌های تقلبی یا پرخطر جلوگیری کرده و بهترین گزینه متناسب با شرایط بدنی هر فرد را معرفی کند.

آگاهی از تفاوت میان «مکمل تغذیه‌ای» و «دارو یا هورمون» به ورزشکاران کمک می‌کند مسیر تناسب اندام را به‌صورت سالم، تدریجی و بدون آسیب‌های پنهان طی کنند.

 دکتر محمدجواد راعی، داروساز و عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز