دو مطالعه تازه در سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهند رفتار نوع‌دوستانه می‌تواند هم‌زمان مغز را به سمت احساس مثبت ببرد و سیستم استرس بدن را خاموش کند. این یافته‌ها مسیر تازه‌ای برای استفاده از فعالیت‌های نوع‌دوستانه در کاهش استرس و درمان‌های غیردارویی باز می‌کند.

بر اساس پژوهشی که در مجله Brain and Behavior منتشر شده، محققان ۳۱ دانشجوی سالم را در دو حالت «نوع‌دوستانه» و «خودخواهانه» بررسی کردند. شرکت‌کنندگان در هر دو حالت یک کار دستی انجام دادند و همزمان فعالیت مغز (EEG) و قلب (ECG) آن‌ها ثبت شد. نتایج نشان داد در حالت نوع‌دوستانه، شاخص FAA (عدم تقارن آلفای پیشانی) به‌طور معناداری بالاتر می‌رود؛ یعنی سمت چپ پیشانی فعال‌تر می‌شود که با احساسات مثبت و گرایش به ارتباط اجتماعی مرتبط است. همزمان، شاخص CSI (فعالیت سمپاتیک قلب) پایین‌تر می‌آید؛ یعنی سیستم «جنگ یا گریز» بدن آرام‌تر می‌شود. تحلیل مغزی نیز نشان داد در حالت نوع‌دوستانه، فعالیت با قشر کمربندی قدامی (ACC) — ناحیه‌ای مرتبط با همدلی و تنظیم هیجان — گره می‌خورد. در حالت خودخواهانه، فعالیت بیشتر در پیش‌سفید دیده شد که با خودمحوری و خودارجاعی مرتبط است.

در مطالعه دومی که در Hong Kong Journal of Occupational Therapy منتشر شد، همین تیم ۱۵ دانشجوی توان‌بخشی را در دو حالت نوع‌دوستانه و خودخواهانه بررسی کردند. آن‌ها یک کار دستی مثل بافندگی انجام دادند و باز هم نتایج مشابه بود: FAA بالاتر و فعالیت سمپاتیک پایین‌تر در حالت نوع‌دوستانه. این مطالعه مقدماتی نشان می‌دهد فعالیت‌های روزمره اگر با نیت کمک به دیگران انجام شوند، می‌توانند به تنظیم هیجان و کاهش استرس کمک کنند. به گفته پژوهشگران، این یافته‌ها از استفاده از فعالیت‌های نوع‌دوستانه در کاردرمانی و درمان‌های غیردارویی حمایت می‌کند.

نتیجه‌گیری: نوع‌دوستی را می‌توان به‌عنوان یک راهکار ساده، کم‌هزینه و علمی برای بهبود سلامت روان و کاهش استرس معرفی کرد. پیام کلیدی این است: کمک به دیگران، فقط به دیگران سود نمی‌رساند؛ بلکه مغز و بدن خود فرد را نیز به تعادل و آرامش می‌رساند.

دکتر الهام رحیمی، متخصص روانشناسی و مشاور دانشکده داروسازی شیراز